Beta-Karoten Nedir?
Molekül Formülü (Beta-Karoten): C40H56
Molekül Ağırlığı: 536.87 g/mol
Kimyasal Adı: Provitamin A
CAS Numarası: 7235-40-7
Bitki ve meyvelerde bol miktarda bulunan keskin renklre sahip kırmızı-turuncu bir pigmenttir. Karotenoidler arasında en önemli Provitamin A bileşiğidir.
Bitkilerde klorofil ile birlikte bulunmaktadır. A vitamini aktivitesi özelliklerini göstermektedir. Antioksidan özellikleri bulunan doymamış izoprenoid bileşikleri sınıfındadır.
Trans veya Cis izomerleri bulunmaktadır. Beta formunun birçoğu all-trans izomeri olarak bulunmaktadır. A vitaminin öncüsüdür. Bu karotenoid türevi bağırsaklarda emilerek A vitaminine dönüşmektedir.
E Kodu: E160a
Diğer İsimleri Aşağıdaki Gibidir;
- Provitamin A
- Provaten
- 7235-40-7
- Tüm Trans
- Cis
- Trans
- Karotaben
- Karotin
- Betakarotenum
Nasıl Üretilir?
Beta-Karoten üretimi mikrobiyal fermantasyon yöntemi ile üretilmektedir. Özellikle Blakeslea Trispora küfü bu bileşiğin üretimi için önemli bir fermantasyon girdisidir. Üretim takında ana bileşen Mısır Nişastası, Dekstroz Monohidrat, Bitkisel yağ, Tiamim Hidroklorür ve Emülgatör içermektedir. Tiamin Hidroklorür B1 Vitaminidir.
Bu yöntem ile gerçekleştirilen Mikrobiyal Fermantasyon üretim sürecinden sonra elde edilen Beta Karoten %96 saflıktadır. Fermantasyonun verimi ise %85 dir. Bu verilerden bakıldığında çok değerli bir üretim prosesidir.
Fiziksel Ve Kimyasal Özellikleri Nelerdir?
Fiziksel görünüm olarak kırmızı renkten kahverengi ile kırmızı arasındaki bir renge benzemektedir. Kristal veya Kristal toz formundadır.
Erime noktası 176-184 °C aralığındadır.
Kaynama noktası yaklaşık 645 °C dir.
Çözünürlük olarak su içerisinde çözünmemektedir. Dimetil Sülfoksit (DMSO), Benzen ve Kloroform içerisinde çözünmektedir. Heksan içerisinde de iyi bir çözünürlüğe sahiptir.
Yoğunluğu 1.00 g/cm³ tür.
Beta-Karoten Kullanım Alanları Nerelerdir?
- Margarin, Puding ve peynir üretiminde ihtiyaç duyulan rengin elde edilmesi için gıda katkı maddesi pigmenti olarak kullanılır.
- Kozmetik sektöründe cilt kuruluğunu önlemek, cildin sorulmasını önlemek için üretilen krem, losyon veya serumların imalatında kullanılır.
- İnsan bünyesi yaşamı boyunca oksidatif strese maruz kalmaktadır. Oksidatif stresin oluşmasının nedeni ise vücutta serbest radikallerin çoğalmasıdır. Bunun sonucunda bazı sağlık sorunları ile karşılaşılır. Bu sağlık sorunları başlıca Alzheimer hastalığı, Kalp krizi ve kanser gibi insan hayatını son derece tahrip edici güce sahiptir. Beta Karoten gibi maddelerin vücutta yeterli düzeyde olması bu hastalık soranlarının oluşmasını engelleyici veya yavaşlatıcı özelliğe sahiptir. Bu nedenle bu bileşiği içeren ilaç veya gıda takviyelerinin üretiminde kullanılır
- Vücutta iltihap önleyici bazı maddelerin imalatında kullanılır.
- A vitamini göz üzerinde önemli etkilere sahiptir. Göz kuruluğunu önlemek için kullanılan Göz damlalarının imalatında kullanılır.
Fiyatlarına Etki Eden Faktörler Nelerdir?
Beta-Karoten fiyatları son zamanlarda çok yükselmiştir. Bunun nedenlerinin başında, sağlık acısından faydaları üzerinde yapılan araştırmalar bu bileşiği değerli hale getirmiştir. Bu da bu bileşiğin fiyatlarının artmasına neden olmuştur.
Beta-Karoten satış fiyatları bu kimyasalın distribütörü olan firmaların stoklarına doğrudan bağlıdır. Distribütör firmaların stokları azaldıkça satış fiyatları artacaktır.
%1 lik çözeltisi bile yaklaşık 80-100 Usd/kg Fiyat aralığındadır. Saf hali ise yüksek katma değerli bir fiyata satılmaktadır.
Sağlığa Zararlı mıdır?
Beta-Karoten, özellikle gıda takviyeleri, renklendiriciler ve kozmetik ürünlerde kullanılan doğal bir provitamin A bileşiktir. Ham madde formu doğrudan temas için uygun değildir ve kullanım sırasında dikkatli olunmalıdır. Tozunun solunması burun ve boğazda tahriş, öksürük ve hafif solunum rahatsızlıklarına yol açabilir. Göz ile temas etmesi sulanma, batma ve kısa süreli rahatsızlık yaratabilir. Ağız yoluyla alındığında çoğunlukla güvenlidir, ancak aşırı dozlarda uzun süreli kullanım ciltte hafif renk değişikliklerine veya sindirim sistemi rahatsızlıklarına neden olabilir. Doğru oranlarda kullanılmalı ve gerekli koruyucu ekipman eşliğinde çalışılmalıdır.